Motoryň iş görkezijileriniň tapawudy 1: tizlik/moment/ölçegi
Dünýäde dürli görnüşli motorlar bar. Uly motor we kiçi motor. Aýlanmagyň ýerine öňe-yza hereket edýän motor. Ilkinji seretseň näme üçin şeýle gymmatdygy düşnüksiz motor. Şeýle-de bolsa, ähli motorlar belli bir sebäp bilen saýlanýar. Eýsem, ideal motoryňyz nähili motora, öndürijilige ýa-da häsiýetlere eýe bolmaly?
Bu seriýanyň maksady ideal motory nädip saýlamalydygy barada bilim bermekdir. Motor saýlanyňyzda peýdaly boljakdygyna umyt edýäris. Şeýle hem, adamlaryň motorlaryň esaslaryny öwrenmegine kömek eder diýip umyt edýäris.
Düşündirilmeli iş görkezijileriniň tapawutlary aşakdaky ýaly iki aýry bölüme bölüner:
Tizlik/Moment/Ölçegi/Bahasy ← Bu bapda ara alyp maslahatlaşjak zatlarymyz
Tizligiň takyklygy/ýumşaklygy/ömürligi we tehniki taýdan hyzmat edip bilmegi/tozan döremegi/netijeliligi/yssylygy
Energiýa öndürmek/titreme we ses/çykyndy gazlaryna garşy göreş çäreleri/ulanyş gurşawy
1. Motordan garaşylýan zatlar: aýlanma hereketi
Motor, adatça, elektrik energiýasyndan mehaniki energiýa alýan motory aňladýar we köp halatlarda aýlanma hereketini alýan motory aňladýar. (Gönümel hereket edýän çyzykly motor hem bar, ýöne bu gezek ony goýup gideris.)
Eýsem, nähili aýlanma isleýärsiňiz? Onuň burgu ýaly güýçli aýlanmagyny isleýärsiňizmi ýa-da elektrik wentylýator ýaly gowşak, ýöne ýokary tizlikde aýlanmagyny isleýärsiňizmi? Islenýän aýlanma hereketiniň tapawudyna ünsi jemlemek bilen, aýlanma tizliginiň we momentiň iki häsiýeti möhüm bolýar.
2. Aýlanma momenti
Moment aýlanma güýjidir. Momentiň ölçeg birligi N·m, ýöne kiçi motorlarda köplenç mN·m ulanylýar.
Motor momenti ýokarlandyrmak üçin dürli usullar bilen döredildi. Elektromagnit simiň aýlanmasy näçe köp bolsa, momenti şonça-da ýokary bolýar.
Sargylaryň sany üýtgewsiz sargylaryň ölçegi bilen çäklenýändigi sebäpli, simiň diametri has uly bolan emal sim ulanylýar.
Biziň çotkasyz motor seriýamyz (TEC) 16 mm, 20 mm we 22 mm, şeýle hem 24 mm, 28 mm, 36 mm, 42 mm, daşky diametri 60 mm bolan 8 görnüşli. Motoryň diametri bilen spiralyň ölçegi hem artýandygy sebäpli, has ýokary moment gazanyp bolýar.
Güýçli magnitler motoryň ölçeglerini üýtgetmezden uly momentleri döretmek üçin ulanylýar. Neodim magnitleri iň güýçli hemişelik magnitlerdir, ondan soň samarium-kobalt magnitleri gelýär. Şeýle-de bolsa, diňe güýçli magnitleri ulansaňyz hem, magnit güýji motordan syzyp çykar we syzýan magnit güýji momente goşant goşmaz.
Güýçli magnitizmden doly peýdalanmak üçin, magnit zynjyryny optimizirlemek maksady bilen elektromagnit polat plastinka diýlip atlandyrylýan inçe funksional material laminirlenen.
Mundan başga-da, samarium kobalt magnitleriniň magnit güýji temperatura üýtgemelerine durnukly bolany üçin, samarium kobalt magnitlerini ulanmak uly temperatura üýtgemeleri ýa-da ýokary temperatura bolan gurşawda motory durnukly hereketlendirip biler.
3. Tizlik (aýlanmalar)
Motoryň aýlanma sany köplenç "tizlik" diýlip atlandyrylýar. Ol motoryň birlik wagt aralygynda näçe gezek aýlanýandygynyň görkezijisidir. "Aýlanma/minut" adatça minutda aýlanma hökmünde ulanylsa-da, ol SI birlikler ulgamynda "min-1" hökmünde hem görkezilýär.
Moment bilen deňeşdirilende, aýlawlaryň sanyny köpeltmek tehniki taýdan kyn däl. Öwrümleriň sanyny köpeltmek üçin spiraldaky aýlawlaryň sanyny azaldyň. Şeýle-de bolsa, aýlawlaryň sany köp bolanda moment azalýandygy sebäpli, moment we aýlaw talaplarynyň ikisini hem kanagatlandyrmak möhümdir.
Mundan başga-da, ýokary tizlikde ulanylýan bolsa, ýönekeý podşipnikleriň ýerine şar podşipniklerini ulanmak iň gowusydyr. Tizlik näçe ýokary bolsa, sürtülme garşylygynyň ýitgisi şonça köp bolýar, motoryň ömri şonça gysga bolýar.
Şaftyň takyklygyna baglylykda, tizlik näçe ýokary bolsa, şowhun we titreme bilen baglanyşykly meseleler şonça-da köp bolýar. Çotgasyz motoryň ne çotgasy, ne-de kommutatory bolany üçin, ol çotgaly motora garanyňda az şowhun we titreme öndürýär (bu bolsa çotganyň aýlanýan kommutator bilen degmegine sebäp bolýar).
3-nji ädim: Ölçeg
Ideal motor barada aýdylanda, motoryň ululygy hem öndürijiligiň möhüm faktorlarynyň biridir. Tizlik (aýlanmalar) we moment ýeterlik bolsa-da, ony gutarnykly önüme gurnamak mümkin bolmasa, bu manysyzdyr.
Eger siz diňe tizligi ýokarlandyrmak isleseňiz, simiň aýlanma sanyny azaldyp bilersiňiz, hatda aýlanma sany az bolsa-da, ýöne minimal moment bolmasa, ol aýlanmaz. Şonuň üçin momenti artdyrmagyň ýollaryny tapmak zerurdyr.
Ýokardaky güýçli magnitleri ulanmakdan başga-da, sargynyň iş sikliniň koeffisiýentini ýokarlandyrmak hem möhümdir. Biz aýlanmalaryň sanyny üpjün etmek üçin sim sargylarynyň sanyny azaltmak barada gürrüň edýäris, ýöne bu simiň boş sarylandygyny aňlatmaýar.
Sargymlaryň sanyny azaltmagyň ýerine galyň simleri ulanmak arkaly köp mukdarda tok akyp bilýär we şol bir tizlikde hem ýokary moment gazanyp bolýar. Giňişlik koeffisiýenti simiň nähili berk sarylandygynyň görkezijisidir. Inçe öwrümleriň sanyny köpeltmek ýa-da galyň öwrümleriň sanyny azaltmak bolsa-da, bu moment almagynda möhüm faktordyr.
Umuman, motoryň çykyş güýji iki faktora baglydyr: demir (magnit) we mis (sargy).
Ýerleşdirilen wagty: 2023-nji ýylyň 21-nji iýuly